บทความวิชาการ
การปรับกระบวนการทำแห้งแบบเยือกแข็งที่เหมาะสม
ชื่อบทความ การปรับกระบวนการทำแห้งแบบเยือกแข็งที่เหมาะสม
ผู้เขียนบทความ ภก.อนวัช มิตรประทาน
สถาบันหลัก สมาคมเภสัชกรอุตสาหการ (ประเทศไทย)
รหัสกิจกรรม 2004-1-000-002-04-2564
ผู้ผลิตบทความ สมาคมเภสัชกรอุตสาหการ (ประเทศไทย)
การเผยแพร่บทความ เฉพาะสมาชิกผู้ผลิตบทความ  
วันที่ได้รับการรับรอง 01 เม.ย. 2564
วันที่หมดอายุ 31 มี.ค. 2565
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 2.5 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
การทำแห้งแบบเยือกแข็ง (freeze drying) มีการใช้ในอุตสาหกรรมยาอย่างกว้างขวางเพื่อทำให้ยามีความคงสภาพอยู่ได้นาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งยาที่มีราคาแพง ยาที่มีความคงสภาพต่ำ เช่น โปรตีนต่าง ๆ แต่อย่างไรก็ดี การทำแห้งแบบเยือกแข็งเป็นกระบวนการที่มีค่าใช้จ่ายสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งค่าพลังงานที่ใช้ ดังนั้น การปรับกระบวนการทำแห้งจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อทำให้กระบวนการทำแห้งมีระยะเวลาสั้นที่สุด ซึ่งจะทำให้ลดการใช้พลังงานที่ไม่จำเป็น และลดค่าใช้จ่ายได้มากขึ้น นอกจากนี้ยังทำให้ได้ผลิตภัณฑ์แห้งที่สวยงาม มีคุณลักษณะทางคุณภาพที่สำคัญที่น่าพอใจอีกด้วย ในการปรับกระบวนการทำแห้งแบบเยือกแข็ง ปัจจัยหลักที่ต้องคำนึงถึง คือ อุณหภูมิและความดัน โดยเฉพาะอุณหภูมิที่มีการเปลี่ยนสถานะของผลิตภัณฑ์ ทั้งค่า eutectic temperature (Teu) และ glass transition temperature (Tg’) รวมทั้ง collapse temperature (Tc) นอกจากนี้ในแต่ละขั้นตอนของการทำแห้งแบบเยือกแข็งมีปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงที่แตกต่างกัน เช่น อุณหภูมิผลิตภัณฑ์ อัตราการลดหรือเพิ่มอุณหภูมิ การทำ annealing ความดันห้องทำแห้ง ระยะเวลาที่ใช้ในการทำแห้งปฐมภูมิ ฯลฯ ซึ่งจะต้องมีการปรับให้เหมาะสมในแต่ละขั้น อีกทั้งการปรับปัจจัยในขั้นตอนหนึ่งก็จะมีผลต่อการทำแห้งในขั้นต่อ ๆ ไปด้วย ดังนั้น ต้องมีการพิจารณาปรับค่าต่าง ๆ อย่างเหมาะสมและอาจจะต้องคำนึงถึงส่วนประกอบของสูตรตำรับประกอบไปด้วย
คำสำคัญ
freeze-drying process optimization, freezing, primary drying, secondary drying, annealing, collapse