บทความวิชาการ
เภสัชจลนศาสตร์และฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารสารสกัดจากพริก (Pharmacokenetics and Pharmacological activities of chili extracts)
ชื่อบทความ เภสัชจลนศาสตร์และฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารสารสกัดจากพริก (Pharmacokenetics and Pharmacological activities of chili extracts)
ผู้เขียนบทความ ดร.ไพจิตร ศรีธนานุวัฒน์
สถาบันหลัก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
รหัสกิจกรรม 1010-1-000-003-12-2563
ผู้ผลิตบทความ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
การเผยแพร่บทความ ผู้ประกอบวิชาชีพทุกคน 
วันที่ได้รับการรับรอง 30 ธ.ค. 2563
วันที่หมดอายุ 29 ธ.ค. 2564
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 4 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
พริก เป็นพืชในวงศ์ Solanaceae พบได้ทั่วไปทั้งในทวีปอเมริกา แอฟริกา และเอเชีย โดยพริกที่นิยมปลูกเป็นเครื่องเทศและใช้เป็นสมุนไพร พันธุ์พริกที่นิยมปลูกในประเทศไทยมี 3 กลุ่ม ได้แก่ (1) Capsicum annuum L. โดยมีรายงานการรวบรวมในประเทศไทย 31 สายพันธุ์ เช่น พริกชี้ฟ้า พริกชี้ฟ้าใหญ่ พริกจินดา พริกแดง เป็นต้น (2) Capsicum chinense Jacq. ในประเทศไทยมีรายงานพันธุ์พริกชนิดนี้ 18 สายพันธุ์ เช่น พริกขี้หนู พริกกลาง เป็นต้น และ (3) Capsicum frutescens L. เช่น พริกช่อ พริกขี้หนูสวน เป็นต้น สารสำคัญในพริกเป็นกลุ่มสารที่เรียกว่า capsaicinoids ซึ่งทำให้พริกมีกลิ่นเฉพาะตัวและเกิดความเผ็ดร้อน ในปัจจุบันได้มีการนำสารสกัดพริกมาใช้บรรเทาอาการปวด โดยมีกลไกหลักผ่านตัวรับ transient receptor potential vanilloid subtype 1 (TRPV1) นอกจากนี้สารกลุ่ม capsaicinoids ยังพบฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาอื่น ๆ เช่น ฤทธิ์ยับยั้งมะเร็ง ยับยั้งการสร้างหลอดเลือดใหม่ ต้านอนุมูลอิสระ ทำลายเชื้อปรสิตและเชื้อรา ในบทความนี้จะกล่าวถึงฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารกลุ่ม capsaicinoids ที่ส่งผลต่อการลดปวดและกระบวนการเมแทบอลิซึมในร่างกาย ได้แก่ การเพิ่มการเผาผลาญพลังงาน ผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด และ ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด Chili peppers belong to the Solanaceae family and Capsicum genus, which is widely distributed in South America, Africa, and Asia. Chilies, particularly Capsicum annuum L., C. chinense Jacq. and C. frutescens L., has a long tradition of food, spice, and herb usage in Thailand. Capsaicin is the primary active ingredient of capsaicinoids with a pungent taste. Pharmacological studies have demonstrated its analgesic effect by binding and desensitizing TRPV1 receptor signaling pathway. In addition, several kinds of research have shown that chili extracts display other pharmacological activities, including antitumor, antiangiogenesis, antioxidant, antiparasitic and antifungal properties. This review intended to compile pharmacological data on capsaicinoids related pain relief and metabolic syndrome.
คำสำคัญ
พริก, แคปไซซิน, ฤทธิ์บรรเทาปวด, ภาวะเมแทบอลิกซินโดรม