การประชุมวิชาการ
RESPIRATORY เคล็ดลับการดูแลโรคโพรงจมูกและไซนัสในเวชปฏิบัติ ORAL CONTRACEPTIVE ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมและฮอร์โมนเดี่ยว : ความรู้สำหรับเภสัชกรและเจ้าของร้านขายยา
ชื่อการประชุม RESPIRATORY เคล็ดลับการดูแลโรคโพรงจมูกและไซนัสในเวชปฏิบัติ ORAL CONTRACEPTIVE ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมและฮอร์โมนเดี่ยว : ความรู้สำหรับเภสัชกรและเจ้าของร้านขายยา
สถาบันหลัก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
รหัสกิจกรรม 1004-2-000-034-09-2569
สถานที่จัดการประชุม ห้องประชุมใหญ่ บริษัท ฟาร์มาเพล็กซ์ จำกัด จังหวัดสงขลา
วันที่จัดการประชุม 20 ก.ย. 2569
ผู้จัดการประชุม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
กลุ่มเป้าหมาย เภสัชกรร้านขายยา รวมทั้งสิ้น ประมาณ 200 คน
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 1.5 หน่วยกิต
หลักการและเหตุผล
ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน โดยเฉพาะยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม (Combined Oral Contraceptives; COCs) และชนิดฮอร์โมนเดี่ยว (Progestin-Only Pills; POPs) เป็นยารักษาโรคและควบคุมการเจริญพันธุ์ที่มีการใช้อย่างแพร่หลายในสตรีวัยเจริญพันธุ์ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางวิชาการและแนวทาง
เวชปฏิบัติในปัจจุบันแสดงให้เห็นว่า ยาเม็ดคุมกำเนิดมีประโยชน์ทางการแพทย์ที่มิใช่เพื่อการคุมกำเนิด (Non-contraceptive Benefits) หลายประการ ได้แก่ การช่วยควบคุมรอบเดือน ลดอาการปวดประจำเดือน (Dysmenorrhea) ลดปริมาณเลือดประจำเดือนที่ออกมากผิดปกติ (Heavy Menstrual Bleeding) ใช้เป็นทางเลือกในการดูแลสิว ภาวะขนดก (Hirsutism) กลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ (Polycystic Ovary Syndrome; PCOS) ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) รวมถึงมีข้อมูลสนับสนุนด้านการลดความเสี่ยงของมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งรังไข่และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “แพ้อากาศ” เป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยในประชากรทั่วไปถึงร้อยละ 40 และมีอุบัติการณ์เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โรคนี้เกิดขึ้นเมื่อร่างกายสูดรับสารก่อภูมิแพ้ (Allergens) เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ แมลงสาบ เชื้อรา หรือละอองเกสร เข้าสู่ทางเดินหายใจ ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดกระบวนการอักเสบและการหลั่งสารสื่อกลางทางเคมี โดยเฉพาะ ฮิสตามีน (Histamine) นำไปสู่อาการคันจมูก น้ำมูกไหล จาม และคัดจมูกอย่างเรื้อรัง การแบ่งประเภทของโรคตามรูปแบบการเกิด ได้แก่ ภูมิแพ้อากาศตามช่วงฤดูกาล (Seasonal Allergic Rhinitis) และภูมิแพ้อากาศตลอดทั้งปี (Perennial Allergic Rhinitis) มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการหาสาเหตุและการเลือกแนวทางการรักษาที่ตรงจุด
แม้ว่าโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้จะไม่ใช่โรคอันตรายถึงชีวิต แต่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อคุณภาพชีวิต การนอนหลับ สมาธิ และประสิทธิภาพในการเรียนและการทำงาน นอกจากนี้ หากผู้ป่วยได้รับการรักษาไม่ถูกต้องหรือไม่ทันท่วงที อาจพัฒนาไปสู่ภาวะแทรกซ้อนและโรคร่วม (Co-morbidities) ที่ซับซ้อน เช่น ไซนัสอักเสบ (Sinusitis), ริดสีดวงจมูก (Nasal Polyps), โรคหอบหืด (Asthma), หูชั้นกลางอักเสบ (Otitis Media) และเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Conjunctivitis)
วัตถุประสงค์
1. อธิบายชนิด กลไกการออกฤทธิ์ และหลักการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด โดยเฉพาะยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมและฮอร์โมนเดี่ยวได้อย่างถูกต้อง
2. อธิบายประโยชน์ทางการแพทย์ที่มิใช่เพื่อการคุมกำเนิด (Non-contraceptive Benefits) ของยาเม็ดคุมกำเนิดตามหลักฐานทางวิชาการได้
3. ประยุกต์ใช้ความรู้เรื่องยาเม็ดคุมกำเนิดในการดูแลภาวะที่พบบ่อย เช่น ปวดประจำเดือน รอบเดือนผิดปกติ สิว ภาวะขนดก PCOS และ Endometriosis ได้อย่างเหมาะสม
4. ระบุข้อห้ามใช้ ข้อควรระวัง อาการไม่พึงประสงค์ และปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดประเภทต่าง ๆ ได้
5. ให้คำปรึกษาผู้ป่วยเกี่ยวกับการเลือกใช้ยา วิธีรับประทาน การจัดการเมื่อลืมรับประทานยา การติดตามผล และสัญญาณอันตรายที่ควรส่งต่อแพทย์ได้
6. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมประชุมทบทวนและเพิ่มพูนความรู้เกี่ยวกับการเลือกใช้ยาสำหรับโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) และภาวะแทรกซ้อนทางจมูกและไซนัส
7. เพื่อให้ผู้เข้าร่วมประชุมสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการให้คำแนะนำที่ถูกต้องแก่ผู้ป่วยด้านการดูแลสุขภาพเมื่อเป็นโรคดังกล่าวได้อย่างถูกต้อง
คำสำคัญ
ยาเม็ดคุมกำเนิด, ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม, ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว , โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ ,ไซนัสอักเสบ, ริดสีดวงจมูก