หลักการและเหตุผล
การนอนหลับเป็นกระบวนการทางสรีรวิทยาที่มีความสำคัญต่อการฟื้นฟูร่างกาย การทำงานของระบบประสาทและภูมิคุ้มกัน การควบคุมอารมณ์ ตลอดจนความจำและประสิทธิภาพในการดำเนินชีวิต อย่างไรก็ตาม ปัญหาการนอนหลับพบได้เพิ่มขึ้นในประชากรทุกช่วงวัย โดยมีปัจจัยส่งเสริมหลายประการ เช่น ความเครียด การทำงานเป็นกะ การเดินทางข้ามเขตเวลา การใช้โทรศัพท์หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในช่วงกลางคืน โรคประจำตัว รวมถึงการใช้ยาหรือสารบางชนิด ปัญหาดังกล่าวอาจส่งผลให้ประชาชนเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ช่วยการนอนหลับมาใช้ด้วยตนเอง โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของเมลาโทนิน (melatonin)
เมลาโทนินเป็นฮอร์โมนที่มีบทบาทสำคัญในการควบคุมนาฬิกาชีวภาพและวงจรการหลับ–ตื่น ปัจจุบันมีการนำมาใช้ในหลายบริบท เช่น ภาวะนอนไม่หลับ ความผิดปกติของจังหวะการนอนจากการทำงานเป็นกะ ภาวะเจ็ตแล็ก และปัญหาการนอนหลับในประชากรบางกลุ่ม อย่างไรก็ตาม ประสิทธิผลของเมลาโทนินขึ้นอยู่กับข้อบ่งใช้ ขนาดยา รูปแบบผลิตภัณฑ์ และช่วงเวลาที่รับประทาน การใช้โดยขาดความเข้าใจอาจทำให้ไม่ได้ผล เกิดอาการไม่พึงประสงค์ หรือบดบังโรคและปัจจัยที่เป็นสาเหตุของปัญหาการนอนหลับ นอกจากนี้ ยังต้องพิจารณาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ อันตรกิริยาระหว่างยา และความเหมาะสมในเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว
เภสัชกรเป็นบุคลากรสุขภาพที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย จึงมีบทบาทสำคัญในการคัดกรองปัญหาการนอนหลับ แยกภาวะที่สามารถดูแลเบื้องต้นออกจากสัญญาณอันตราย ให้คำแนะนำด้านสุขอนามัยการนอน และส่งต่อผู้ป่วยอย่างเหมาะสม การจัดประชุมวิชาการ “Sleep Expert Academy” จึงมุ่งพัฒนาความรู้และทักษะของเภสัชกรในการประเมินผู้รับบริการ เลือกใช้เมลาโทนินอย่างสมเหตุผล ปลอดภัย และอ้างอิงหลักฐานเชิงประจักษ์ เพื่อยกระดับบทบาทเภสัชกรในการดูแลสุขภาพการนอนหลับอย่างเป็นระบบและยั่งยืน ในการนี้สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน (โอสถศาลา) คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะร้านยาของสถาบันการศึกษาได้เล็งเห็นความสำคัญของคัดกรองปัญหาการนอนหลับและการให้คำแนะนำอย่างเหมาะสม เพื่อยกระดับศักยภาพของเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และสอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพในปัจจุบัน

วัตถุประสงค์
1.เพื่อเพิ่มพูนความรู้ของเภสัชกรเกี่ยวกับสรีรวิทยาการนอนหลับ ความผิดปกติของการนอน และบทบาทของเมลาโทนินในการควบคุมวงจรการหลับ–ตื่น
2.เพื่อพัฒนาทักษะในการประเมินและคัดกรองผู้ที่มีปัญหาการนอนหลับ ตลอดจนเลือกใช้เมลาโทนินตามข้อบ่งใช้ ขนาดยา รูปแบบผลิตภัณฑ์ และช่วงเวลาที่เหมาะสมโดยอ้างอิงหลักฐานเชิงประจักษ์
3.เพื่อส่งเสริมบทบาทเภสัชกรในการให้คำแนะนำด้านสุขอนามัยการนอน เฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์และอันตรกิริยาระหว่างยา รวมถึงส่งต่อผู้ป่วยที่มีสัญญาณอันตรายเพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน โอสถศาลา

- เว็บไซต์ของหน่วยการศึกษาต่อเนื่อง คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (www.ce.pharm.chula.ac.th) โทรศัพท์ 02-218-8283 หรือ E-mail: ce@pharm.chula.ac.th - สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Line official : @osotsala หรือ E-mail: osotsala@pharm.chula.ac.th