หลักการและเหตุผล
การบาดเจ็บของเนื้อเยื่ออ่อนซึ่งก่อให้เกิด แผลช้ำ (bruise/contusion) และ แผลเป็น (scar) เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในเวชปฏิบัติและร้านยา ตั้งแต่การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ การเล่นกีฬา การผ่าตัด หัตถการทางการแพทย์และความงาม ไปจนถึงการบาดเจ็บจากกิจกรรมในชีวิตประจำวัน แม้ว่าภาวะดังกล่าวส่วนใหญ่จะไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต แต่สามารถก่อให้เกิดอาการปวด บวม เลือดออกใต้ผิวหนัง การจำกัดการเคลื่อนไหว ตลอดจนส่งผลต่อความสวยงาม ความมั่นใจ และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อเกิดในตำแหน่งที่มองเห็นได้ชัด เช่น ใบหน้า มือ หรือบริเวณที่เปิดเผย กระบวนการหายของบาดแผลเป็นกระบวนการทางชีววิทยาที่ซับซ้อน ความผิดปกติของกระบวนการเหล่านี้อาจส่งผลให้เกิดการหายของแผลที่ล่าช้า การอักเสบที่ยืดเยื้อ หรือการสร้างแผลเป็นที่ผิดปกติ เช่น แผลเป็นนูนหรือแผลเป็นคีลอยด์ ดังนั้น การดูแลแผลอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น การควบคุมการอักเสบ การลดอาการบวม และการส่งเสริมการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ จึงมีบทบาทสำคัญในการลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนและช่วยให้แผลหายอย่างมีประสิทธิภาพ
ในปัจจุบัน มีผลิตภัณฑ์และแนวทางการดูแลแผลช้ำและแผลเป็นที่หลากหลาย ทั้งยาใช้ภายนอก ผลิตภัณฑ์ลดบวม ลดรอยฟกช้ำ ซิลิโคนสำหรับป้องกันแผลเป็น ผลิตภัณฑ์เพิ่มความชุ่มชื้น รวมถึงสารออกฤทธิ์จากธรรมชาติที่มีข้อมูลสนับสนุนด้านการลดการอักเสบและส่งเสริมการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมจำเป็นต้องอาศัยความเข้าใจเกี่ยวกับกลไกการเกิดรอยช้ำและแผลเป็น ระยะของการหายของแผล หลักฐานเชิงประจักษ์ด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัย ตลอดจนข้อบ่งใช้และข้อจำกัดของผลิตภัณฑ์แต่ละประเภท
เภสัชกรในร้านยามีบทบาทสำคัญในการเป็นบุคลากรสาธารณสุขด่านแรกที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย โดยมีหน้าที่ประเมินลักษณะของบาดแผล คัดกรองภาวะที่จำเป็นต้องส่งต่อแพทย์ ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการปฐมพยาบาล การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมในแต่ละระยะของการหายของแผล การป้องกันการเกิดแผลเป็นที่ผิดปกติ ตลอดจนการติดตามผลการรักษา การมีองค์ความรู้ที่ทันสมัยและอ้างอิงตามหลักฐานเชิงประจักษ์จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดูแลผู้ป่วย ลดการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เหมาะสม และส่งเสริมผลลัพธ์ทางคลินิกที่ดีขึ้น
ในการนี้สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน (โอสถศาลา) คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะร้านยาของสถาบันการศึกษาได้เล็งเห็นความสำคัญของการดูแลแผลช้ำและแผลเป็น หลักการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ตามระยะของการหายของแผล การประเมินและคัดกรองผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน ตลอดจนการประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ในการให้คำปรึกษาแก่ผู้ป่วย เพื่อยกระดับศักยภาพของเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และสอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพในปัจจุบัน

วัตถุประสงค์
1.เพื่อเพิ่มพูนความรู้ เกี่ยวกับพยาธิสรีรวิทยาของการเกิดแผลช้ำและแผลเป็น กระบวนการหายของบาดแผล และหลักการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลแผลตามหลักฐานเชิงประจักษ์
2.เพื่อพัฒนาศักยภาพของเภสัชกร ในการประเมิน คัดกรอง ให้คำปรึกษา และเลือกใช้ผลิตภัณฑ์สำหรับผู้ป่วยที่มีแผลช้ำและแผลเป็นได้อย่างเหมาะสม รวมถึงสามารถพิจารณาส่งต่อผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ได้อย่างถูกต้อง
3.เพื่อส่งเสริมการประยุกต์ใช้ความรู้สู่การปฏิบัติ ในการดูแลผู้ป่วยและการสื่อสารข้อมูลสุขภาพด้านการดูแลแผลช้ำและแผลเป็นอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ เพื่อยกระดับคุณภาพการบริการทางเภสัชกรรมในร้านยาและสถานบริการสุขภาพ

สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน โอสถศาลา

- สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Line official : @osotsala หรือ E-mail: osotsala@pharm.chula.ac.th