ผู้ป่วยโรคมะเร็งเป็นกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อภาวะทุพโภชนาการ (malnutrition) และภาวะกล้ามเนื้อพร่อง (sarcopenia) ซึ่งมีผลกระทบโดยตรงต่อผลลัพธ์การรักษา คุณภาพชีวิต ความทนต่อการรักษาด้วยเคมีบำบัดหรือรังสีรักษา ตลอดจนการฟื้นตัวและอัตราการรอดชีวิต ภาวะทุพโภชนาการในผู้ป่วยมะเร็งมักเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น การเผาผลาญที่เปลี่ยนแปลงจากโรค อาการไม่พึงประสงค์จากการรักษา (เช่น เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน กลืนลำบาก) รวมถึงข้อจำกัดในการเข้าถึงการดูแลด้านโภชนาการอย่างเหมาะสมและต่อเนื่องโภชนบำบัดทางการแพทย์ โดยเฉพาะ Oral Nutritional Supplements (ONS) จึงมีบทบาทสำคัญในการป้องกันและแก้ไขภาวะทุพโภชนาการในผู้ป่วยมะเร็ง โดย ONS สามารถช่วยเพิ่มพลังงานและสารอาหารที่จำเป็น สนับสนุนการรักษาหลัก และช่วยชะลอการเสื่อมของมวลกล้ามเนื้อ อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ ONS ให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายจำเป็นต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจเชิงลึก ทั้งในด้านชนิดของผลิตภัณฑ์ องค์ประกอบทางโภชนาการ ข้อบ่งใช้ ข้อจำกัด รวมถึงการประเมินสภาพผู้ป่วยและการให้คำแนะนำที่สอดคล้องกับบริบทการใช้จริง
เภสัชกร โดยเฉพาะเภสัชกรชุมชนและเภสัชกรประจำร้านยา มีบทบาทสำคัญในฐานะบุคลากรสาธารณสุขด่านหน้า ที่สามารถเข้าถึงผู้ป่วยมะเร็งและผู้ดูแลได้อย่างใกล้ชิด ทั้งในช่วงระหว่างการรักษาและหลังออกจากโรงพยาบาล ร้านยาจึงเป็นจุดสำคัญในการให้คำแนะนำด้านโภชนบำบัด การคัดกรองความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการเบื้องต้น และการแนะนำ ONS อย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม จากสภาพการปฏิบัติงานจริง พบว่ายังมีข้อจำกัดด้านความรู้เชิงปฏิบัติ (practical knowledge) และความมั่นใจในการเลือกและแนะนำ ONS ให้เหมาะกับผู้ป่วยมะเร็งที่มีความซับซ้อนแตกต่างกัน
ในการนี้สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน (โอสถศาลา) คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะร้านยาของสถาบันการศึกษาได้เล็งเห็นความสำคัญของการเพิ่มพูนความรู้เกี่ยวกับ“Practical ONS Recommendation for Cancer Patients: A Pharmacist’s Perspective and Drugstore” เพื่อเสริมสร้างเภสัชกรความรู้ ความเข้าใจ และทักษะเชิงปฏิบัติให้แก่เภสัชกร ในการประเมินผู้ป่วย การเลือกใช้ ONS อย่างมีเหตุผลตามหลักวิชาการ และการให้คำปรึกษาที่เหมาะสมกับบริบทของร้านยาและการดูแลผู้ป่วยในชีวิตจริง อันจะนำไปสู่การยกระดับบทบาทของเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งแบบองค์รวม และส่งเสริมผลลัพธ์ด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างยั่งยืน

วัตถุประสงค์
1. เพื่อเสริมสร้างความรู้และความเข้าใจเชิงวิชาการและเชิงปฏิบัติแก่เภสัชกร ในการประเมินภาวะโภชนาการของผู้ป่วยมะเร็ง การเลือกใช้ Oral Nutritional Supplements (ONS) อย่างเหมาะสมตามสภาพผู้ป่วย และการให้คำแนะนำที่สอดคล้องกับแนวทางการดูแลผู้ป่วยมะเร็งในบริบทการปฏิบัติงานจริง
2. เพื่อพัฒนาศักยภาพและบทบาทของเภสัชกร ในการให้คำปรึกษาด้านโภชนบำบัด การดูแลผู้ป่วยมะเร็งแบบองค์รวมร่วมกับทีมสหวิชาชีพ และการส่งต่อผู้ป่วยอย่างเหมาะสม เพื่อส่งเสริมผลลัพธ์ทางการรักษาและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างยั่งยืน

เรื่อง “Practical ONS Recommendation for Cancer Patients: A Pharmacist’s Perspective and Drugstore”

สถานปฏิบัติการเภสัชกรรมชุมชน คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Line official : @osotsala หรือ E-mail: osotsala@pharm.chula.ac.th