บทคัดย่อ โรคมือ เท้า ปาก (Hand, Foot, and Mouth Disease; HFMD) เป็นโรคติดเชื้อที่มีสาเหตุจากเอนเทอโรไวรัสหลายชนิด พบบ่อยในเด็กเล็กแต่ส่วนมากจะทำให้เกิดอาการที่ไม่รุนแรง เช่น มีไข้ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร มีตุ่มน้ำใสหรือผื่นแดงที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า มีแผลในเยื่อบุช่องปาก แม้ว่าอาการเหล่านี้จะหายได้เองในผู้ติดเชื้อส่วนมาก แต่ยังมีบางรายซึ่งเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงทางระบบประสาทและระบบหัวใจและหลอดเลือด จนอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้ โดยพบว่าภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงมักสัมพันธ์กับการติดเชื้อเอนเทอโรไวรัสสายพันธุ์ 71 (EV71) ในปัจจุบันมีวัคซีนเอนเทอโรไวรัส 71 ซึ่งเป็นวัคซีนชนิดเชื้อตายที่ผลิตจากการเพาะเลี้ยงในเซลล์มนุษย์และสามารถใช้เพื่อป้องกันโรคและภาวะแทรกซ้อนได้ ข้อมูลจากการศึกษาทางคลินิกระยะที่ 3 พบว่าวัคซีนเอนเทอโรไวรัส 71 ให้ประสิทธิผลในการป้องกันโรคมือ เท้า ปาก ที่เกิดจากเชื้อ EV71 ได้มากกว่าร้อยละ 97 รวมถึงวัคซีนยังสามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและการเสียชีวิตได้อย่างชัดเจนอีกด้วย ส่วนข้อมูลหลังเริ่มใช้จริงในท้องตลาดพบว่าวัคซีนเอนเทอโรไวรัส 71 สามารถป้องกันโรคมือ เท้า ปาก ที่เกิดจากเชื้อ EV71 ได้มากกว่าร้อยละ 89 โดยอาการไม่พึงประสงค์ที่พบส่วนใหญ่อยู่ในระดับที่ไม่รุนแรง เช่น มีไข้ต่ำหรืออาการปวดบริเวณที่ฉีด ทั้งนี้สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทยแนะนำให้ฉีดวัคซีนเอนเทอโรไวรัส 71 ในเด็กตั้งแต่อายุ 6 เดือน จนถึงก่อนอายุ 6 ปี (71 เดือน) เพื่อกระตุ้นระดับภูมิคุ้มกันในช่วงวัยที่มีความเสี่ยงสูงสุด โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อจำนวน 2 เข็ม เข็มที่สองห่างจากเข็มแรกอย่างน้อย 1 เดือน

โรคมือ เท้า ปาก, วัคซีนเอนเทอโรไวรัส 71