บทความวิชาการ
ชื่อบทความ สารออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทชนิดใหม่และการควบคุม
ผู้เขียนบทความ ภก.จิรวัฒน์ ศรีมงคลกุล
สถาบันหลัก สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
รหัสกิจกรรม 3001-1-000-003-09-2560
ผู้ผลิตบทความ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
การเผยแพร่บทความ ผู้ประกอบวิชาชีพทุกคน 
วันที่ได้รับการรับรอง 27 ก.ย. 2560
วันที่หมดอายุ 26 ก.ย. 2561
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 2 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
ในช่วงสิบปีที่ผ่านมา เริ่มพบการใช้สารออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทชนิดใหม่ (New Psychoactive Substances-NPS) อย่างแพร่หลายโดยเฉพาะประเทศในสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นสารที่มีสูตรโครงสร้างทางเคมีแตกต่างจากยาเสพติดที่ถูกควบคุม ทำให้อยู่นอกเหนือการเป็นยาเสพติดตามกฎหมายมีการโฆษณาค้าขายหลายช่องทาง โดยเฉพาะทางอินเตอร์เน็ตและมีหลายเว็บไซด์มีการเผยแพร่ข้อมูลอย่างละเอียด ตั้งแต่สาร NPS ชนิดต่างๆ โอ้อวดสรรพคุณซึ่งไม่เป็นความจริง บอกวิธีการเสพ เสนอขายในลักษณะของชื่อเรียกที่เป็นสิ่งของถูกกฎหมาย เช่น เกลืออาบน้ำ (bath salts) ธูปหอมน้ำหอมสมุนไพร เป็นต้น จูงใจให้กลุ่มเป้าหมายที่เป็นวัยรุ่นมีการรับรู้อย่างไม่ถูกต้อง ทำให้เข้าใจว่าเป็นสารเสพติดทางเลือกใหม่ที่ไม่ผิดกฎหมาย มีความปลอดภัยและไม่เป็นอันตรายในการใช้ทั้งๆ ที่ อันตรายจากการเสพสาร NPS ก่อให้เกิดผลเสียเช่นเดียวกับยาเสพติดที่ผิดกฎหมาย และอาจเกิดอันตรายรุนแรงแบบไม่สามารถคาดการณ์ได้ การศึกษาถึงผลข้างเคียงหรือความเป็นพิษจากการใช้สาร NPS ในระยะสั้นหรือระยะยาวมีน้อยมากหรือไม่มีเลยส่วนผสมสาร NPS ที่มีขายก็ไม่แน่นอน จึงเสี่ยงต่อการได้ยาเกินขนาดจนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ในขณะที่หน่วยงานด้านควบคุมป้องกันยาเสพติดยังขาดความรู้ ความเข้าใจและก้าวไม่ทันสถานการณ์กับสารเหล่านี้ ทำให้การแพร่ระบาดของ NPS ขยายตัวอย่างรวดเร็วและยากต่อการควบคุมป้องกัน
คำสำคัญ
สารออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท NPS