ในบริบทของเวชปฏิบัติและการดูแลผู้ป่วยในโรงพยาบาลปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุส่งผลให้พบผู้ป่วยที่มีภาวะโรคร่วมที่ซับซ้อน (Multimorbidity) สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในกลุ่มโรคระบบหัวใจ ไต และหลอดเลือด (Cardio-Renal-Vascular Diseases) ซึ่งมีพยาธิสรีรวิทยาที่เชื่อมโยงและส่งผลกระทบต่อกันอย่างใกล้ชิด ด้วยเหตุนี้ การตัดสินใจเลือกใช้ยาและสารน้ำในการรักษาจึงมีความซับซ้อนและไม่อาจแยกส่วนดูแลเป็นเอกเทศได้อีกต่อไป แต่จำเป็นต้องอาศัยกลยุทธ์ “การประสานพลังทางคลินิก” (Clinical Synergy) เพื่อปรับเปลี่ยนเวชปฏิบัติให้สอดคล้องกับหลักฐานเชิงประจักษ์และแนวทางเวชปฏิบัติสากลระดับล่าสุดของสมาคมโรคหัวใจยุโรป (ESC) และสมาคมโรคหัวใจอเมริกัน (AHA/ACC) เพื่อนำไปสู่ผลลัพธ์การรักษาและความปลอดภัยสูงสุดของผู้ป่วย
หนึ่งในความท้าทายสำคัญของการปกป้องระบบหลอดเลือด (Vascular Protection) ในปี 2026 คือการบริหารจัดการยาต้านลิ่มเลือดอุดตันอย่างเหมาะสม (Advanced Antithrombotic Stewardship) การเลือกใช้กลุ่มยาต้านเกล็ดเลือด เช่น PDE3 inhibitors และ P2Y12 inhibitors ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใหม่ (DOACs) ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย (Peripheral Artery Disease: PAD) หรือการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองแบบเฉพาะบุคคล (Personalized Stroke Prevention) ย่อมนำมาซึ่งความเสี่ยงต่อการเกิดอันตรายต่อเยื่อบุผิวทางเดินอาหาร เภสัชกรโรงพยาบาลจึงจำเป็นต้องพัฒนาความรู้ด้านยุทธศาสตร์การปกป้องทางเดินอาหารอย่างเป็นระบบ (Integrated Gastroprotection) โดยการทำความเข้าใจเปรียบเทียบบทบาททางคลินิกของยากลุ่มปกป้องเยื่อบุทางเดินอาหาร (Mucoprotective Agents) และยาลดกรดกลุ่ม PPIs หรือ P-CABs เพื่อลดโอกาสเกิดผลข้างเคียงและเพิ่มประสิทธิภาพในการบริบาลทางเภสัชกรรม
ในมิติของการจัดการสารน้ำและเกลือแร่ (Fluid and Electrolyte Management) ถือเป็นอีกหนึ่งเสาหลักที่ช่วยรักษาความมั่นคงของสัญญาณชีพและเสถียรภาพของร่างกาย อย่างไรก็ดี การใช้ยาขับปัสสาวะในผู้ป่วยที่มีภาวะน้ำเกินและโซเดียมต่ำมักมีข้อจำกัด เภสัชกรจึงต้องมีความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับนวัตกรรมการรักษาแบบแม่นยำ เช่น กลไกการขับน้ำแบบไร้เกลือแร่ (Aquaresis) ของยากลุ่ม Vaptans เปรียบเทียบกับกลไกการขับปัสสาวะ (Diuresis) ของยากลุ่ม Loop และ Thiazide diuretics รวมถึงกระบวนการทำ Sequential nephron blockade ตลอดจนบทบาทในการเฝ้าระวังและติดตามระดับโซเดียม (Na) ในกระแสเลือดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงทางระบบประสาท เช่น Osmotic Demyelination Syndrome (ODS)
นอกจากนี้ การบำบัดด้วยสารน้ำทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยวิกฤต ผู้ป่วยกู้ชีพ หรือผู้ป่วยหลังผ่าตัด มีแนวโน้มปรับเปลี่ยนเวชปฏิบัติไปสู่กระบวนการที่จำเพาะเจาะจงมากขึ้น (Precision Crystalloid Therapy) ภายใต้หลักการ "Right Fluid, Right Patient, Right Time" เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการได้รับสารน้ำทั่วไปในปริมาณมาก เช่น ภาวะเลือดเป็นกรดจากคลอไรด์สูง (Hyperchloremic Metabolic Acidosis) ซึ่งส่งผลเสียต่อการทำงานของไต ความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับข้อบ่งใช้เฉพาะของสารละลายอิเล็กโทรไลต์หลายชนิด (Multiple Electrolyte Solutions) ที่มีสารบัฟเฟอร์ประเภท Acetate/Gluconate และบทบาทของเภสัชกรในการเฝ้าระวังความปลอดภัยจากการใช้สารน้ำ (Medication Safety Best Practices) ทั้งการประเมินปฏิกิริยาระหว่างยา และข้อควรระวังในผู้ป่วยไตวายหรือตับเสื่อม จึงเป็นสมรรถนะสำคัญที่เภสัชกรโรงพยาบาลยุคใหม่ต้องมี
ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการยกระดับองค์ความรู้และการประสานพลังการบริบาลทางเภสัชกรรมดังกล่าว จึงได้กำหนดจัด การประชุมวิชาการเภสัชกรรม โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ ครั้งที่ 34 ภายใต้หัวข้อ “Clinical Synergy: Harmonizing Fluid Management and Vascular Protection for Optimal Patient Outcomes” ขึ้น เพื่อให้เภสัชกรโรงพยาบาลและบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้องได้รับความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการรักษาด้วยยาและสารน้ำที่ทันสมัย ได้ทบทวนแนวทางเวชปฏิบัติมาตรฐานระดับสากล และสามารถนำองค์ความรู้ไปบูรณาการประสานความร่วมมือดูแลรักษาผู้ป่วยในโรงพยาบาลได้อย่างปลอดภัย มีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพสืบไป

1.เพื่อให้ผู้เข้าประชุมสามารถประยุกต์ใช้แนวทางเวชปฏิบัติปี 2025-2026 ในการจัดการความเสี่ยงและเลือกใช้ยาอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย (PAD) และการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองแบบเฉพาะบุคคล
2.เพื่อให้ผู้เข้าประชุมเข้าใจบทบาทและเปรียบเทียบข้อบ่งใช้ของกลุ่มยาปกป้องเยื่อบุทางเดินอาหาร (Mucoprotective Agents) และยาลดกรด (PPIs/P-CABs) ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงที่ได้รับยาต้านเกล็ดเลือดและ NSAIDs ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย
3.เพื่อให้ผู้เข้าประชุมสามารถนำแนวทางจาก ESC และ AHA/ACC ประจำปี 2025-2026 มาใช้ในการจัดการผู้ป่วยที่มีภาวะซ้อนทับกันของโรคกลุ่มหัวใจ ไต และหลอดเลือด (Cardio-Renal-Vascular) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
4.เพื่อให้ผู้เข้าประชุมเข้าใจกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างกันระหว่างกลุ่มยา Vaptans (Aquaresis) และยาขับปัสสาวะกลุ่มดั้งเดิม พร้อมทั้งเพิ่มขีดความสามารถของเภสัชกรในการเฝ้าระวังระดับโซเดียมและอิเล็กโทรไลต์ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ODS
5.เพื่อให้ผู้เข้าประชุมสามารถประยุกต์ใช้หลักการ “Right Fluid, Right Patient, Right Time” ร่วมกับทีมแพทย์และพยาบาล รวมถึงมีความเชี่ยวชาญในการเลือกใช้สารละลายอิเล็กโทรไลต์ชนิดฉีดที่มีส่วนประกอบของบัฟเฟอร์ (Acetate/Gluconate) และการเฝ้าระวังความปลอดภัยจากการใช้ยาในผู้ป่วยเฉพาะกลุ่ม เช่น ผู้ป่วยผ่าตัด ผู้ป่วยวิกฤต ผู้ป่วยโรคไต และโรคตับ

Antithrombotic Stewardship, Cardio-Renal-Vascular Care, Precision Fluid Management, Gastroprotection Strategies, Medication Safety