บทความวิชาการ
Medication induced Neuroleptic Malignant Syndrome
ชื่อบทความ Medication induced Neuroleptic Malignant Syndrome
ผู้เขียนบทความ ภญ.ภรณ์ทิพย์ สร้อยพิทักษ์(1) และ อ.ภญ.ดร. ทัดตา ศรีบุญเรือง(2) (1) นิสิตสังกัดหลักสูตรเภสัชศาสตรมหาบัณฑิต สาขาเภสัชกรรมคลินิก (2) อาจารย์สังกัดภาควิชาเภสัชกรรมปฏิบัติ คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาว
สถาบันหลัก สมาคมเภสัชกรรมชุมชน (ประเทศไทย)
รหัสกิจกรรม 2002-1-000-012-09-2563
ผู้ผลิตบทความ สมาคมเภสัชกรรมชุมชน (ประเทศไทย)
การเผยแพร่บทความ เฉพาะสมาชิกผู้ผลิตบทความ  
วันที่ได้รับการรับรอง 02 ต.ค. 2563
วันที่หมดอายุ 01 ต.ค. 2564
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 2.5 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
Neuroleptic malignant syndrome (NMS) เป็นอาการอันไม่พึงประสงค์จากยา ที่แม้จะพบได้ไม่บ่อยแต่ถ้าพบจะก่อให้เกิดผลที่รุนแรงถึงเสียชีวิตได้ กลไกการเกิด NMS จากยาที่สำคัญเกิดจากการได้รับยาที่มีฤทธิ์ยับยั้งตัวรับโดปามีน (dopamine, DA) โดยเฉพาะที่ออกฤทธิ์ต้านตัวรับ DA2 ซึ่งพบรายงานสัมพันธ์กับ ยาต้านอาการทางจิต (antipsychotics, APs) เช่น haloperidol, fluphenazine depot เป็นต้น หรือ ยาต้านอาเจียน (antiemetics) เช่น metoclopramide เป็นต้น NMS มีการรายงานครั้งแรกในปี 1968 โดย Delay and Deniker(1-3) ได้รายงานกลุ่มอาการป่วยที่รุนแรงจากการใช้ยาจิตเวช ซึ่งเรียกกลุ่มอาการดังกล่าวว่า akinetic hypertonic syndrome ก่อนที่ต่อมาจะเปลี่ยนเป็น neuroleptic malignant syndrome(3-4) เนื่องจาก NMS เมื่อเกิดขึ้นแล้วส่งผลรุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงเสียชีวิตได้ เภสัชกรชุมชนผู้ปฏิบัติหน้าที่ในการดูแลติดตามผลจากการใช้ยาเพื่อรักษา ควบคุมอาการในผู้ป่วยจิตเวชที่ถูกส่งตัวมารับยาที่ร้านยาตามนโยบายลดความแออัดในโรงพยาบาลรัฐโดยการรับยาใกล้บ้าน จึงควรที่จะสามารถสังเกตุอาการเบื้องต้น และเฝ้าระวังเกี่ยวกับอาการไม่พึงประสงค์จากยาด้านจิตเวชต่างๆซึ่งที่สำคัญหนึ่งในนั้นคือ NMS ได้ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยได้รับประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการใช้ยาสูงสุด ผ่านกระบวนการให้บริบาลทางเภสัชกรรม การให้คำปรึกษาและกระบวนการเฝ้าระวังการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยาเพื่อจัดการแก้ไขได้อย่างทันเหตุการณ์ จึงเป็นที่มาของบทความนี้เพื่อทบทวนลักษณะการแสดงของอาการ ปัจจัยเสี่ยงและแนวทางการจัดการเบื้องต้นได้
คำสำคัญ
Neuroleptic malignant syndrome, Adverse drug reaction, อาการไม่พึงประสงค์