บทความวิชาการ
ข้อมูลปัจจุบันของยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง
ชื่อบทความ ข้อมูลปัจจุบันของยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง
ผู้เขียนบทความ อ.ดร.ภก.สุรศักดิ์ วิชัยโย
สถาบันหลัก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
รหัสกิจกรรม 1002-1-000-015-10-2563
ผู้ผลิตบทความ คลังข้อมูลยา
การเผยแพร่บทความ เฉพาะสมาชิกผู้ผลิตบทความ  
วันที่ได้รับการรับรอง 16 ต.ค. 2563
วันที่หมดอายุ 15 ต.ค. 2564
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 3 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง (direct-acting oral anticoagulants, DOACs) ประกอบด้วยยายับยั้ง thrombin และยายับยั้งปัจจัยการแข็งตัวของเลือดชนิด Xa ซึ่งนอกจากยามีฤทธิ์ต้านการแข็งตัวของเลือดแล้วยังมีฤทธิ์ต้านเกล็ดเลือดร่วมด้วย อีกทั้งอาจช่วยชะลอการดำเนินของโรคหัวใจและหลอดเลือด อย่างไรก็ตาม ยาแต่ละชนิดมีคุณสมบัติทางเภสัชวิทยาแตกต่างกัน เช่น ยา dabigatran และ apixaban มีระยะเวลาการออกฤทธิ์ประมาณ 12 ชั่วโมง ส่วนยาอื่นออกฤทธิ์นานประมาณ 24 ชั่วโมง หรือพบว่ายา dabigatran ถูกขับออกทางไตในรูปเดิมมากที่สุด (ร้อยละ 80) ซึ่งต้องระมัดระวังการใช้ในผู้ป่วยไตบกพร่องมากที่สุด แม้ว่ายาอื่นจำเป็นต้องปรับลดขนาดในผู้ที่ไตทำงานบกพร่องเช่นกัน ขณะที่มีเพียงยา rivaroxaban และ apixaban เท่านั้นที่ถูกแปรสภาพด้วย CYP3A4 จึงต้องระมัดระวังปฏิกิริยาระหว่างยาที่อาจเกิดผ่านกลไกนี้ นอกจากนี้ ยากลุ่ม DOACs ทุกชนิดเป็น substrate ของ P-glycoprotein ซึ่งต้องระมัดระวังปฏิกิริยาระหว่างยาเช่นกัน สำหรับบทบาททางคลินิก ยากลุ่ม DOACs ถูกใช้เป็นยาอันดับแรกทั้งเพื่อป้องกันและรักษาภาวะหลอดเลือดมีลิ่มเลือดหลายชนิด โดยเฉพาะใช้ป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดต่างๆ รวมทั้งโรคหลอดเลือดสมองที่มีสาเหตุมาจากการขาดเลือดในผู้ป่วย atrial fibrillation ที่ไม่มีความผิดปกติของลิ้นหัวใจ หรือใช้รักษาภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำ อีกทั้ง ปัจจุบันมียาต้านพิษที่จำเพาะสำหรับกรณีเกิดอาการไม่พึงประสงค์รุนแรงจากยา ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ใช้ยากลุ่ม DOACs ได้อย่างเหมาะสม และสามารถจัดการเพื่อป้องกันและแก้ไขอาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้น เช่น การจัดการเมื่อมีเลือดออกจากยา หรือกรณีต้องเข้ารับการผ่าตัดเร่งด่วนขณะกำลังใช้ยา รวมทั้งการหยุดยาก่อนเข้ารับการผ่าตัดที่วางแผนไว้ล่วงหน้า
คำสำคัญ
ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง, DOACs, NOACs
วิธีสมัครสมาชิก


เมื่อสมัครสมาชิกเรียบร้อยแล้ว สามารถอ่านบทความแล้วทำแบบทดสอบ Online ได้ที่
http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/dic/cpe