บทความวิชาการ
เภสัชจลนศาสตร์และเภสัชพลศาสตร์ของยา piperacillin/tazobactam เมื่อยืดระยะเวลาในการหยดยาทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยวิกฤต
ชื่อบทความ เภสัชจลนศาสตร์และเภสัชพลศาสตร์ของยา piperacillin/tazobactam เมื่อยืดระยะเวลาในการหยดยาทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยวิกฤต
ผู้เขียนบทความ ผศ.ดร.ศิริลักษณ์ ใจซื่อ
สถาบันหลัก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
รหัสกิจกรรม 1005-1-000-002-12-2562
ผู้ผลิตบทความ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
การเผยแพร่บทความ ผู้ประกอบวิชาชีพทุกคน 
วันที่ได้รับการรับรอง 20 ธ.ค. 2562
วันที่หมดอายุ 19 ธ.ค. 2563
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 2.5 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
การติดเชื้อในผู้ป่วยวิกฤต (intensive care unit หรือ ICU) นับเป็นปัญหาสำคัญในระบบสุขภาพ ที่บุคลากรทางการแพทย์ควรตระหนักถึงเนื่องจากในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา พบผู้ป่วยที่มีอัตราการเสียชีวิตเพิ่มสูงขึ้น และร้อยละ 70 ของผู้ป่วยวิกฤต ได้รับการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะ อย่างน้อย 1 ชนิด[1] บุคลากรทางการแพทย์จึงควรมีความเข้าใจในเภสัชจลนศาสตร์และเภสัชพลศาสตร์ที่เปลี่ยนแปลงของยา ยาปฏิชีวนะในผู้ป่วยวิกฤต โดยเฉพาะยากลุ่มโครงสร้าง beta-lactams ได้แก่ กลุ่ม penicillins กลุ่ม cephalosporins และ กลุ่ม carbapenems เป็นต้น ยา piperacillin/tazobactam ซึ่งเป็นหนึ่งในยาปฏิชีวนะที่มีโครงสร้างดังกล่าว เป็นยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียสูตรผสม สามารถออกฤทธิ์ได้กว้าง มักใช้ในการรักษาภาวะติดเชื้อรุนแรง ยาประกอบด้วย 2 ส่วน คือ piperacillin ซึ่งเป็นยากลุ่ม penicillins ที่มีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียหลายชนิด รวมทั้งเชื้อ Pseudomonas aeruginosa และ tazobactam ซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ beta-lactamase ที่สร้างจากแบคทีเรีย ยาทั้งสองส่วนออกฤทธิ์ผสานกันทำให้เพิ่มความสามารถในการฆ่าเชื้อ โดยทั่วไปการบริหารยา piperacillin/tazobaztam เป็นแบบดั้งเดิม คือหยดยาทางหลอดเลือดดำเป็นเวลา 30 นาที และให้ทุก 6-8 ชั่วโมง[2] แต่ในกรณีภาวะติดเชื้อรุนแรง โดยเฉพาะในผู้ป่วยวิกฤต มีการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาหลายประการที่อาจส่งผลต่อเภสัชจลนศาสตร์ของยาได้ และอาจส่งผลต่อเนื่องไปจนถึงผลลัพธ์ทางคลินิกของการรักษาด้วย จึงได้มีหลายการศึกษาที่หาวิธีการที่เหมาะสมในการบริหารยา piperacillin/tazobactam รวมทั้งการยืดระยะเวลาการหยดยาทางหลอดเลือดดำ (prolonged intravenous infusion) โดยมุ่งให้ระยะเวลาที่ความเข้มข้นมีระดับยาเหนือ minimum inhibitory concentration (MIC) ให้นานมากขึ้นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาผู้ป่วยวิกฤต บทความนี้ได้ทำการรวบรวบผลการศึกษาเกี่ยวกับการยืดระยะเวลาในการหยดยาทางหลอดเลือดดำของยา piperacillin/tazobactam เพื่อทราบถึงแนวทางการบริหารยาที่เหมาะสมในผู้ป่วยวิกฤต
คำสำคัญ
piperacillin, tazobactam